
در این مقاله
۱خنثای مشکل کیست؟
در فرائض سهم مرد و زن گاهی متفاوت است، پس جنسیت وارث میتواند بر نتیجه اثر بگذارد. کسی که جنسیتش با نشانههای ذکرشده در کتابهای فقه ثابت شود، بر اساس همان جنسیت ارث میبرد. اگر نشانهها با هم ناسازگار باشند یا جنسیت قابل تعیین نباشد، او را خنثای مشکل مینامند و مذاهب سهم او را به شیوههای مختلف تعیین میکنند (الاختيار؛ المغني).
۲سهم خنثی در هر مذهب
- حنفی (ابوحنیفه؛ فتوا بر همین نظر است): از دو حالت مرد و زن، هر کدام که برای خنثی سهم کمتری بدهد به او داده میشود؛ باقی به دیگر وارثان میرسد و چیزی نگه داشته نمیشود. اگر احتمال برود که بعدها جنسیت دیگرش ثابت شود، میتوان از وارثی که بیشتر برده ضامن گرفت (الاختيار؛ رد المحتار؛ المبسوط).
- شافعی: هر وارث، از جمله خنثی، کمترِ دو سهم ممکن خود (مقدار یقینی) را میبرد؛ باقی تا روشن شدن وضع یا مصالحه وارثان نگه داشته میشود (المجموع).
- حنبلی: اگر هنوز امید روشن شدن وضع خنثی باشد، روش شافعی اجرا و باقی نگه داشته میشود؛ اگر به بلوغ برسد و وضعش روشن نشود، خنثی نیمی از سهم مرد بهعلاوه نیمی از سهم زن میبرد (المغني).
- مالکی: هر وارث میانگین دو سهم ممکن خود را میبرد، پس خنثی نیمی از سهم مرد بهعلاوه نیمی از سهم زن میبرد؛ بنا بر نظر مشهور تقسیم متوقف نمیشود (الشرح الكبير).
۳مثال: یک پسر و یک فرزند خنثی
مردی درگذشته و یک پسر و فرزندی که جنسیتش قابل تعیین نیست از او ماندهاند. ترکه خالص: 1,200,000.
- اگر خنثی مرد باشد: پسر ۱/۲، خنثی ۱/۲.
- اگر خنثی زن باشد: پسر ۲/۳، خنثی ۱/۳ (النساء: 11).
| مذهب | پسر | خنثی | نگهداشته |
|---|---|---|---|
| حنفی | 800,000 | 400,000 | هیچ |
| شافعی | 600,000 | 400,000 | 200,000 |
| حنبلی (اگر امید روشن شدن باشد) | 600,000 | 400,000 | 200,000 |
| مالکی | 700,000 | 500,000 | هیچ |
در مذهب حنبلی، اگر خنثی به بلوغ برسد و وضعش همچنان روشن نباشد، مانند مذهب مالکی میانگین اجرا میشود: پسر 700,000 و خنثی 500,000.
همین خانواده را در ماشینحساب رایگان فرائض وارد کنید تا نتیجه را در هر یک از چهار مذهب همراه با کسرها و دلیل ببینید. نتیجه جنبه آگاهیبخشی دارد؛ در مسائل پیچیده با کارشناس فرائض مشورت کنید.
پرسشهای رایج
آیا مسئله خنثی امروز هم پیش میآید؟
آیا Faraid.AI وارث خنثی را حساب میکند؟
منابع
- قرآن کریم — النساء: 11.
- ابن قدامة (ت 620هـ). المغني (إحالة إلى الكتاب دون جزء أو صفحة).
- الموصلي (ت 683هـ). الاختيار لتعليل المختار (إحالة إلى الكتاب دون جزء أو صفحة).
- ابن عابدين (ت 1252هـ). رد المحتار على الدر المختار (إحالة إلى الكتاب دون جزء أو صفحة).
- السرخسي، شمس الأئمة محمد بن أحمد. المبسوط (إحالة إلى الكتاب دون جزء أو صفحة).
- الدردير (ت 1201هـ). الشرح الكبير على مختصر خليل (إحالة إلى الكتاب دون جزء أو صفحة).
- النووي (ت 676هـ). المجموع شرح المهذب (مع التكملة) (إحالة إلى الكتاب دون جزء أو صفحة).
ارجاعات فقهی به چاپهای ذکرشده از کتابهای کلاسیک اهل سنت است (جلد/صفحه؛ برای الموطأ شماره روایت در چاپ اعظمی). احادیث از جایی نقل شدهاند که این کتابها آنها را روایت کردهاند. ارجاعات حقوقی به متن قوانین نافذ است.
این مقاله اطلاعات عمومی است و فتوا یا مشاوره حقوقی نیست. پیش از اقدام با عالم متخصص فرائض و وکیل مشورت کنید.


