
Bu yazıda
1Hünsâ-i müşkil kime denir?
Feraizde erkek ile kadının payı bazı durumlarda farklıdır; bu yüzden mirasçının cinsiyeti hesabı etkileyebilir. Fıkıh kitaplarında sayılan belirtilerle cinsiyeti anlaşılan kişi o cinsiyete göre mirasçı olur. Belirtiler çelişir ya da cinsiyet belirlenemezse bu kişiye hünsâ-i müşkil denir ve mezhepler payını farklı yöntemlerle belirler (el-İhtiyâr; el-Muğnî).
2Mezheplere göre hünsânın payı
- Hanefî (Ebû Hanîfe; fetva bu görüştedir): Hünsâ için erkek ve kız ihtimallerinden kendisine daha az pay düşen esas alınır; kalan diğer mirasçılara verilir, bekletme yapılmaz. Hünsânın sonradan öbür cinsiyette olduğu anlaşılabilecekse fazla alan mirasçıdan ihtiyaten kefil alınabilir (el-İhtiyâr; Reddü'l-Muhtâr; el-Mebsût).
- Şâfiî: Hünsâ dâhil her mirasçıya iki ihtimaldeki payının azı (yakîn) verilir; kalan, durum belli olana ya da mirasçılar uzlaşana kadar bekletilir (el-Mecmû').
- Hanbelî: Hünsânın durumunun ileride belli olması umuluyorsa Şâfiî gibi az olan verilir ve kalan bekletilir; bâliğ olup yine belli olmazsa hünsâ, erkek ve kız payının yarısını alır (el-Muğnî).
- Mâlikî: İki ihtimaldeki payların ortalaması verilir; hünsâ böylece erkek ve kız payının yarısını alır. Meşhur görüşe göre taksim bekletilmez (eş-Şerhu'l-kebîr).
3Örnek: bir oğul ve bir hünsâ çocuk
Bir erkek vefat etti; geriye bir oğlu ve cinsiyeti belirlenemeyen bir çocuğu kaldı. Net tereke 1.200.000 TL.
- Hünsâ erkek sayılırsa: oğul 1/2, hünsâ 1/2.
- Hünsâ kız sayılırsa: oğul 2/3, hünsâ 1/3 (Nisâ 4/11).
| Mezhep | Oğul | Hünsâ | Bekletilen |
|---|---|---|---|
| Hanefî | 800.000 TL | 400.000 TL | Yok |
| Şâfiî | 600.000 TL | 400.000 TL | 200.000 TL |
| Hanbelî (durumu belli olabilecekse) | 600.000 TL | 400.000 TL | 200.000 TL |
| Mâlikî | 700.000 TL | 500.000 TL | Yok |
Hanbelî mezhebinde hünsâ bâliğ olup durumu yine belli olmazsa Mâlikî'deki gibi ortalama uygulanır: oğul 700.000 TL, hünsâ 500.000 TL.
Aynı aileyi ücretsiz feraiz hesaplayıcısına girerseniz sonucu dört mezhebe göre, kesirli tablo ve gerekçeleriyle görürsünüz. Sonuç bilgilendirme amaçlıdır; karmaşık vakalarda yetkin bir feraiz uzmanına danışın.
Sık Sorulan Sorular
Hünsâ meselesi bugün de gündeme gelir mi?
Faraid.AI hünsâ mirasçıyı hesaplıyor mu?
Kaynaklar
- Kur'ân-ı Kerîm — Nisâ 4/11.
- İbn Kudâme, Muvaffakuddîn Abdullah b. Ahmed (ö. 620/1223). el-Muğnî (eser düzeyinde atıf; cilt/sayfa verilmemiştir).
- Mevsılî, Mecdüddîn Abdullah b. Mahmûd (ö. 683/1284). el-İhtiyâr li-ta'lîli'l-Muhtâr (eser düzeyinde atıf; cilt/sayfa verilmemiştir).
- İbn Âbidîn, Muhammed Emîn (ö. 1252/1836). Reddü'l-Muhtâr ale'd-Dürri'l-Muhtâr (eser düzeyinde atıf; cilt/sayfa verilmemiştir).
- Serahsî, Şemsüleimme Muhammed b. Ahmed. el-Mebsût (eser düzeyinde atıf; cilt/sayfa verilmemiştir).
- ed-Derdîr, Ahmed b. Muhammed (ö. 1201/1786). eş-Şerhu'l-kebîr ale Muhtasari Halîl (eser düzeyinde atıf; cilt/sayfa verilmemiştir).
- Nevevî, Yahyâ b. Şeref (ö. 676/1277). el-Mecmû' şerhu'l-Mühezzeb (Şîrâzî'nin el-Mühezzeb'i üzerine; tekmilesiyle) (eser düzeyinde atıf; cilt/sayfa verilmemiştir).
Fıkhî atıflar, künyesi verilen klasik Ehl-i Sünnet eserlerinin belirtilen baskılarına göredir (cilt/sayfa; el-Muvatta' için A'zamî neşrinin rivayet numarası). Hadisler, bu eserlerin naklettiği yer gösterilerek anılmıştır. Hukuki atıflar kanunların yürürlükteki metnine yapılmıştır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; fetva veya hukuki görüş değildir. Uygulamadan önce yetkili bir İslam miras hukuku uzmanına ve avukata danışınız.


