Faraid-gidsen4 min leestijd

Het erfdeel van de kinderen: wat krijgen dochter en zoon volgens faraid?

Eén dochter erft 1/2, twee of meer dochters 2/3; met een zoon krijgt de man twee delen en de vrouw één. Kleinkinderen, broers en zussen, rekenvoorbeelden.

Het erfdeel van de kinderen: wat krijgen dochter en zoon volgens faraid?
In dit artikel

1Kinderen staan centraal in de nalatenschap

De zoon en de dochter van de overledene zijn erfgenamen die nooit volledig worden uitgesloten (al-Ikhtiyār, 5/94). Een kind verandert ook de delen van andere erfgenamen: het deel van de echtgenoot halveert en moeder en vader krijgen elk 1/6 (al-Nisāʾ 4:11; al-Nisāʾ 4:12); laat de overledene geen zoon maar alleen dochters na, dan krijgt de vader naast zijn 1/6 ook wat na de dochters overblijft (al-Mughnī, 6/277); zolang er een zoon is, krijgen de broers en zussen van de overledene niets (al-Qudūrī, p. 245-246).

2Het deel van de dochter: één dochter 1/2, twee of meer 2/3

Is er geen zoon, dan krijgt één dochter de helft van de nalatenschap en krijgen twee of meer dochters samen twee derde (al-Nisāʾ 4:11; al-Ikhtiyār, 5/87). Over de 2/3 voor twee dochters bestaat consensus: de Profeet liet de twee dochters van Sa'd ibn al-Rabi', die bij Uhud sneuvelde, twee derde van de nalatenschap geven (al-Ikhtiyār, 5/87; al-Mughnī, 6/271). De dochters delen dit deel gelijk.

Wat na het deel van de dochters overblijft, gaat naar de naaste resterfgenaam: eerst de zoon van de zoon, bij zijn ontbreken de vader, en zonder vader de grootvader en de broers en zussen (al-Qudūrī, p. 245; al-Mughnī, 6/277). Zijn grootvader en broers en zussen er samen, dan verschillen de scholen: in de hanafitische school sluit de grootvader de broers en zussen uit; in de malikitische, sjafiitische en hanbalitische school delen de broers en zussen met de grootvader (al-Ikhtiyār, 5/101; al-Mughnī, 6/307; al-Mughnī, 6/309). Heeft de overledene geen zoon, geen zoon van een zoon en geen vader, maar wel dochters en volle zussen, dan worden de zussen samen met de dochters resterfgenaam en krijgen zij de rest (al-Mughnī, 6/269); in de hanafitische school krijgen de zussen ook niets zolang de grootvader leeft (al-Ikhtiyār, 5/101).

3Zoon en dochter samen: twee delen voor de man, één voor de vrouw

Is er een zoon, dan worden de kinderen resterfgenamen: nadat erfgenamen met een vast deel, zoals de echtgenoot, de moeder en de vader, hun deel hebben gekregen, wordt de rest onder zonen en dochters verdeeld, twee delen per man en één per vrouw (al-Nisāʾ 4:11; al-Qudūrī, p. 246). Een of meer zonen zonder zussen krijgen alles wat na de vaste delen overblijft (al-Ikhtiyār, 5/92).

Voorbeeld: een man is overleden en laat zijn moeder, zijn vader, een zoon (Ali) en twee dochters (Zaynab en Maryam) na. Netto nalatenschap: 1.200.000.

  • Moeder: 1/6 omdat er kinderen zijn → 200.000
  • Vader: 1/6 omdat er kinderen zijn → 200.000
  • Ali: de helft van de resterende 2/3, dus 1/3 → 400.000
  • Zaynab en Maryam: ieder 1/6 → 200.000

4Dochters en andere erfgenamen: twee rekenvoorbeelden

Eén dochter en een broer: een man is overleden en laat zijn vrouw, een dochter (Zaynab) en een volle broer (Umar) na. Netto nalatenschap: 960.000. De vrouw krijgt 1/8 (120.000), Zaynab 1/2 (480.000) en Umar de rest, 3/8 (360.000).

Twee dochters en 'awl: een vrouw is overleden en laat haar man, haar moeder en twee dochters na. De man krijgt 1/4, de moeder 1/6 en de dochters 2/3; samen is dat 13/12, dus de noemer wordt verhoogd tot 13 ('awl): man 3/13, moeder 2/13, elke dochter 4/13 (al-Qudūrī, p. 246, 248). Bij een netto nalatenschap van 1.300.000 krijgt de man 300.000, de moeder 200.000 en elke dochter 400.000. Meer uitgewerkte gevallen staan bij de rekenvoorbeelden.

De drie voorbeelden in dit artikel geven in de vier scholen dezelfde uitkomst.

5Kinderen van een zoon en kinderen van een dochter

Heeft de overledene geen levend kind, dan nemen de kinderen van een zoon hun plaats in: één kleindochter via een zoon krijgt 1/2, twee of meer 2/3, en samen met een kleinzoon via een zoon krijgt de man twee delen en de vrouw één (al-Mughnī, 6/270; al-Ikhtiyār, 5/88). De kinderen van een dochter zijn daarentegen geen erfgenamen met een vast deel of resterfgenamen, maar verre verwanten (dhawu al-arham) (al-Qudūrī, p. 247). Zie voor uitsluiting de tabel van erfdelen.

Voer uw eigen familie in de gratis faraid-calculator in om het deel van elk kind volgens de vier scholen te zien. De uitkomst is informatief; raadpleeg bij complexe gevallen een deskundige op het gebied van faraid.

Veelgestelde vragen

Erft een enige dochter de hele nalatenschap?

Niet rechtstreeks: het deel van een enige dochter is 1/2 (al-Nisāʾ 4:11). De rest gaat naar resterfgenamen zoals de zoon van de zoon, de vader, de grootvader of broers en zussen (al-Qudūrī, p. 245); zijn die er niet, dan valt de rest volgens de scholen die radd aanvaarden aan haar terug (al-Mughnī, 6/296).

Erven de broers en zussen van iemand die alleen dochters nalaat?

Ja. Is er geen zoon, geen zoon van een zoon en geen vader, dan gaat de rest na het deel van de dochters als restdeel naar de broers van de overledene, en volle zussen worden samen met de dochters resterfgenaam (al-Qudūrī, p. 245; al-Mughnī, 6/269). Zolang er een zoon, een zoon van een zoon of de vader is, krijgen zij niets; in de hanafitische school sluit ook de grootvader hen uit (al-Ikhtiyār, 5/101).

Verschillen de scholen over het deel van de kinderen?

De basisdelen van dochter en zoon zijn in de vier scholen gelijk, en de 2/3 voor twee dochters staat vast door consensus (al-Mughnī, 6/271). Verschillen komen alleen voor in randgevallen, bijvoorbeeld wie de rest krijgt als er geen resterfgenaam is.

Bronnen

  1. De Koran — al-Nisāʾ 4:11, 12.
  2. al-Qudūrī, Abū l-Ḥusayn Aḥmad b. Muḥammad (d. 428/1037). al-Mukhtaṣar. Ed. Kāmil Muḥammad Muḥammad ʿUwayḍa. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyya, 1418/1997 — p. 245, 245-246, 246, 246, 248, 247.
  3. Ibn Qudāma, Muwaffaq al-Dīn ʿAbd Allāh b. Aḥmad (d. 620/1223). al-Mughnī. Cairo: Maktabat al-Qāhira, 1388/1968 — 6/269, 6/270, 6/271, 6/277, 6/296, 6/307, 6/309.
  4. al-Mawṣilī, Majd al-Dīn ʿAbd Allāh b. Maḥmūd (d. 683/1284). al-Ikhtiyār li-taʿlīl al-Mukhtār. Cairo: Maṭbaʿat al-Ḥalabī, 1356/1937 — 5/87, 5/88, 5/92, 5/94, 5/101.

Fiqh-verwijzingen betreffen de genoemde edities van de klassieke soennitische werken (deel/pagina; bij al-Muwaṭṭaʾ het overleveringsnummer in de editie van al-Aʿẓamī). Hadiths worden aangehaald via de plaats waar deze werken ze overleveren. Wetsverwijzingen betreffen de geldende tekst.

Dit artikel is algemene informatie, geen fatwa en geen juridisch advies. Raadpleeg een gekwalificeerde deskundige in islamitisch erfrecht en een notaris of advocaat voordat u handelt.