Faraid-gidsen3 min leestijd

Erfenis van een vermiste persoon (mafqūd) en de wachttijden

Wat gebeurt er met de nalatenschap en het erfdeel van een persoon van wie het lot onbekend is? Ḥanafitisch 90 jaar, malikitisch de taʿmīr-periode, sjafiitisch het oordeel van de rechter, ḥanbalitisch 4 of 90 jaar; uitgewerkt voorbeeld.

Erfenis van een vermiste persoon (mafqūd) en de wachttijden
In dit artikel

1Wie is een mafqūd?

Een mafqūd is iemand die verdwenen is en van wie niet bekend is of hij leeft of dood is. Er rijzen twee afzonderlijke vragen:

  • Zijn eigen vermogen: de vermiste persoon wordt als levend behandeld; zijn nalatenschap wordt niet onder zijn erfgenamen verdeeld voordat hij dood is verklaard.
  • Zijn deel in de nalatenschap van een ander: overlijdt een verwant van de vermiste persoon, dan wordt het deel van de vermiste persoon aangehouden (mawqūf), en de overige erfgenamen krijgen een voorzichtig deel (al-Ikhtiyār; al-Mughnī).

2Hoe lang is de wachttijd in elke school?

  • Ḥanafitische school: volgens de fatwa wacht men tot de tijdgenoten van de vermiste persoon zijn overleden of tot hij 90 jaar oud zou zijn geweest (Radd al-Muḥtār).
  • Malikitische school: de periode van vier jaar betreft alleen het recht van de echtgenote om te hertrouwen; het vermogen en de erfenis van de vermiste persoon wachten tot de vanaf de geboorte getelde taʿmīr-periode is verstreken (de calculator rekent met 70 jaar; in de school worden ook andere perioden overgeleverd) of tot een rechter oordeelt (al-Sharḥ al-kabīr).
  • Sjafiitische school: een rechter verklaart de persoon dood zodra een periode is verstreken die hij niet kon overleven; de periode wordt aan de rechter overgelaten (al-Majmūʿ).
  • Ḥanbalitische school: na een gewone verdwijning moeten er 90 jaar vanaf de geboorte verstrijken; voor iemand die verdween in omstandigheden waarin de dood waarschijnlijk is, zoals een veldslag of een schipbreuk, volstaan vier jaar (Kashshāf al-Qināʿ; al-Mughnī).

In alle vier scholen is het doodsoordeel van een rechter voldoende om de persoon als overleden te behandelen.

3Hoe het deel van de vermiste erfgenaam wordt aangehouden

Is een van de erfgenamen vermist wanneer de overledene sterft, dan wordt het geval twee keer berekend: met de vermiste persoon levend en dood. Elke erfgenaam krijgt de kleinste van de twee uitkomsten; de rest, waaronder het eigen deel van de vermiste persoon, wordt aangehouden. Keert de vermiste persoon terug, dan krijgt hij zijn deel; wordt hij dood verklaard, dan gaat het aangehouden bedrag naar de overige erfgenamen alsof de vermiste persoon nooit erfgenaam was geweest. Deze methode wordt beschreven in ḥanafitische, sjafiitische en ḥanbalitische bronnen (al-Ikhtiyār; al-Majmūʿ; al-Mughnī).

Voorbeeld: een man overlijdt en laat zijn echtgenote, een dochter, een vermiste zoon en een volle broer na. Netto nalatenschap: 2.400.000.

  • Als de zoon leeft: echtgenote 1/8, de rest in de verhouding 2:1 tussen zoon en dochter; niets voor de broer (al-Nisāʾ 4:11; al-Nisāʾ 4:12).
  • Als de zoon dood is: echtgenote 1/8, dochter 1/2, broer de resterende 3/8.
  • Nu uitgekeerd: echtgenote 300.000, dochter 700.000 (de kleinste van de twee), broer 0.
  • Aangehouden: 1.400.000. Keert de zoon terug, dan krijgt hij alles; wordt hij dood verklaard, dan krijgt de dochter nog 500.000 en de broer 900.000.

Voer hetzelfde gezin in de gratis faraid-calculator in om de uitkomst volgens de vier rechtsscholen te zien, met breukentabel en motivering. De uitkomst is informatief; raadpleeg bij complexe gevallen een deskundige op het gebied van faraid.

Veelgestelde vragen

Wat gebeurt er als de vermiste persoon terugkeert?

Hij krijgt het deel dat voor hem werd aangehouden. Daarom wordt zijn deel niet verdeeld voordat zijn lot bekend is of een rechter hem dood verklaart (al-Ikhtiyār; al-Mughnī).

Wie krijgt het aangehouden deel nadat een rechter de dood heeft vastgesteld?

Het geval wordt opnieuw berekend alsof de vermiste persoon geen erfgenaam was geweest, en het aangehouden bedrag gaat naar de overige erfgenamen. In alle vier scholen volstaat het oordeel van een rechter.

Houdt Faraid.AI rekening met een vermiste erfgenaam?

Ja. De calculator berekent beide mogelijkheden, geeft elke erfgenaam het kleinste bedrag en toont het aangehouden bedrag; ze vermeldt ook of de door u opgegeven periode in de gekozen school voldoende is om de persoon als overleden te behandelen.

Bronnen

  1. De Koran — al-Nisāʾ 4:11, 12.
  2. Ibn Qudāma, Muwaffaq al-Dīn ʿAbd Allāh b. Aḥmad (d. 620/1223). al-Mughnī (cited at the level of the work; no volume/page given).
  3. al-Mawṣilī, Majd al-Dīn ʿAbd Allāh b. Maḥmūd (d. 683/1284). al-Ikhtiyār li-taʿlīl al-Mukhtār (cited at the level of the work; no volume/page given).
  4. al-Buhūtī, Manṣūr b. Yūnus (d. 1051/1641). Kashshāf al-Qināʿ ʿan Matn al-Iqnāʿ (cited at the level of the work; no volume/page given).
  5. Ibn ʿĀbidīn, Muḥammad Amīn (d. 1252/1836). Radd al-Muḥtār ʿalā l-Durr al-Mukhtār (cited at the level of the work; no volume/page given).
  6. al-Dardīr, Aḥmad b. Muḥammad (d. 1201/1786). al-Sharḥ al-kabīr ʿalā Mukhtaṣar Khalīl (cited at the level of the work; no volume/page given).
  7. al-Nawawī, Yaḥyā b. Sharaf (d. 676/1277). al-Majmūʿ sharḥ al-Muhadhdhab (on al-Shīrāzī's al-Muhadhdhab; with its Takmila) (cited at the level of the work; no volume/page given).

Fiqh-verwijzingen betreffen de genoemde edities van de klassieke soennitische werken (deel/pagina; bij al-Muwaṭṭaʾ het overleveringsnummer in de editie van al-Aʿẓamī). Hadiths worden aangehaald via de plaats waar deze werken ze overleveren. Wetsverwijzingen betreffen de geldende tekst.

Dit artikel is algemene informatie, geen fatwa en geen juridisch advies. Raadpleeg een gekwalificeerde deskundige in islamitisch erfrecht en een notaris of advocaat voordat u handelt.